Kosmów – południowa granica  osadnictwa Gotów.
 

Do największych odkryć archeologicznych ostatnich dziesięcioleci i to na skalę europejską zalicza  się wykopaliska w Masłomęczu. To tam prof.Andrzej Kokowski odkrył zespół osad i cmentarzysk Gotów z okresu rzymskiego (koniec I w.-koniec IV w.).

Ponad dwudziestoletnie badania tej części Ziemi Hrubieszowskiej zaowocowały także książką autorstwa Pana Andrzeja Kokowskiego „30 powodów do dumy z mieszkania w krainie Gotów”.

Znajdziemy tam informacje o znaleziskach na terenach zamieszkałych przez Gotów, ich zwyczajach i wiele innych ciekawostek. Ponadto autor szczegółowo opisuje znaleziska z innych okresów a dotyczące Gródka, Moroczyna, Ślipcza, Czerniczyna, Metelina i Kosmowa. Jak podaje prof.Kokowski rzeczka Bukowa, płynąca przez Cichobórz i Kosmów stanowiła południową granicę osadnictwa Gotów. Stąd też badania na terenie Kosmowa i rozdział poświęcony tej miejscowości w wyżej wymienionej publikacji.

My przytaczamy ten fragment z dwu powodów. Kosmów znajduje się na terenie działań naszego Towarzystwa, a po drugie pragniemy zachęcić do zapoznania się z całą publikacją prof. Kokowskiego.

 

Kosmów

„Penetrujący Lubelszczyznę, jeden z pierwszych badaczy jej starożytności, lekarz z zawodu Władysław Olechnowicz z Lublina, dotarł tutaj w 1896 r.. Celem jego poszukiwań było cmentarzysko kurhanowe. Rozkopał on ich w Hrubieszowskiem kilka (na przykład: Nieledew, Gródek nad Bugiem). W Kosmowie zaś zbadał grupę kopców zlokalizowanych między wsią, a ogrodem dworskim, w którym -  a raczej pod ich nasypami – natrafił jedynie na warstwę z pozostałościami ciałopalenia.

Na podstawie tej obserwacji sądzi się dzisiaj, że były to obiekty wczesnosłowiańskie, datowane na okres przedchrześcijański wczesnego średniowiecza, czyli na czasy przed X w. po Chr.

            Na obszarze miejscowości zlokalizowano wiele innych stanowisk archeologicznych, odnoszących się od czasów neolitu (młodszej epoki kamienia) po okres panowania Rusi Kijowskiej .

            Już w trakcie pierwszej fazy badań osadnictwa gockiego w Kotlinie Hrubieszowskiej, natrafiono na terenie wsi  na pozostałości kilku osiedli (lub dużych zagród rolniczych) tego ludu, z największą, zajmującą kluczową pozycję umieszczoną przy ujściu rzeczki Bukowej do Bugu. Najbardziej spektakularnym zabytkiem  z tej miejscowości jest jednak znaleziona tutaj przypadkowo złota moneta (aureus), wyemitowana przez galijskiego uzurpatora do cesarskiej władzy – Postumusa (260-269). Najprawdopodobniej w czasach gockich adoptowana ją do funkcji medalionu, wybijając w niej brutalnie otwór dla przewleczenia sznura.

            Znalezisko zasiliło zbiory Muzeum im. ks. Staszica w Hrubieszowie.”

 

Źródło:

Andrzej Kokowski – 30 powodów do dumy z mieszkania w krainie Gotów    

Hrubieszów –Lublin 2007  

 

                                                                                         Opracował: Henryk Żurawski