Historia Obrządku Wschodniego w Kryłowie

Niestety nie posiadamy informacji kiedy zbudowano w Kryłowie pierwszą świątynię obrządku wschodniego. Możemy przypuszczać, że istniała od początków miejscowości z racji tego, iż rusini byli dużą grupą mieszkańców miasteczka, tak więc musieli mieć swoje świątynie.
W latach 1596 - 1875 z pewnością cerkiew podlegała Diecezji Chełmskiej obrządku unickiego (greckokatolickiego), zaś w 1875 została przejęta (nota bene wraz z wiernymi) przez prawosławie.
Pierwsza wzmianka o cerkwii w Kryłowie pochodzi z 1535 roku. W 1629 roku cerkiew płaciła 1 zł podatku.
W 1667 roku notowana jest cerkiew pw. Przemienienia Pańskiego. Została ona spalona przez Szwedów w 1710 roku. Następną cerkiew zbudowano w 1777 i otrzymała ona za patrona Św. Dymitra. W 1913 roku została przeniesiona do Biskupicz (obecnie dzielnica Nowowołyńska), gdzie do dnia dzisiejszego służy wyznawcom prawosławia. Stała ona w miejscu dzisiejszej remizy O.S.P.

Od 1911 w Kryłowie istniała murowana cerkiew prawosławna ufundowana przez rodzinę Jelizawiety i Kławdija Paschałowych z Moskwy. Umiejscowiona była przy ul. Hrubieszowskiej (dziś w tym miejscu jest skwer). Niestety po 27 latach od wybudowania została bezmyślnie zburzona przez władze polskie.
Świadectwem obecności obrządku wschodniego w Kryłowie są m.in. nagrobki na miejscowym cmentarzu, oraz murowany krzyż przy jednym z domów przy ul. Hrubieszowskiej (niestety przed kilkoma laty uszkodzony i do dziś nie zrekonstruowany).

Po wysiedleniu prawosławnych z Kryłowa ich doamy zasiedlili katolicy.
Dom prawosławnego Siomki zajęli katolicy i tam na ścianie wisiał ten obraz.
Teraz ten obraz jest w Inowrocławiu ponieważ Państwo Korgulowie zabrali go ze sobą gdy wyjeżdzali z Kryłowa ale dzięki ich uprzejmości mamy zdjęcie.
Z Panem Siomką wiąże się jeszcze jedna historia.
Gdy prawosławni byli wywożeni z Kryłowa niejeden zostający chciał na tym skorzystać.
Pan Siomka miał trzy piękne konie, dwa w zaprzęgu trzeci luzem przy wozie.
Jeden z kryłowian którego nazwiska lepiej nie przytaczać odciął uwiązanego konia myśłąc,że w tym zamieszaniu nikt nie będzie za nim gonił.
Siomka szybko zorientował się w czym rzecz odpiął konia z zaprzęgu i w pogoń za złodziejem.
Jeden i drugi świetnie jeżdzili konno więc dystans pomiędzy nimi stale utzrymywał się na jednakowym poziomie.Trasa pogoni biegła praktycznie jak obecny szlak rowerowy koło cmentarza na piaskownię następnie przez lasek koło piaskowni i na kolonię Kosmów go głównego gościńca i tu Siomka miał szczęście ponieważ z Kosmowa wracali dwaj kryłowscy milicjanci Pan Kobylański i Pan Hryń i zatrzymali
złodzieja.To przykład jak różni byli ludzie wśród naszej społeczności.

Krzyż prawosławny w Kryłowie.

Krzyż stoi na posesji Państwa Barańczuków przy ulicy Hrubieszowskiej. Wcześniej w tym miejscu mieszkały kolejne pokolenia prawosławnej rodziny Kowalskich.
To tutaj mieszkał znany kryłowski fotograf Kowalski, którego zdjęcia pokazują Kryłów jakiego już nie ma.
Fundatorami krzyża było małżeństwo Kowalskich o czym świadczą napisy w dolnej części postumentu.
Podczas groźnego huraganu w 1997 roku została uszkodzona część górna. Pozostałe elementy zachowały się w stanie dobrym.

Napisy w tłumaczeniu na język polski:

Strona zachodnia:
"Krzyż ten ufundowany został przez Pawła i Julię Kowalskich
17 kwietnia 1906 roku na pamiątkę wszystkich świętych, wybrańców Bożych."

Strona wschodnia:
"Chroń zawsze tą osadę od głodu, zarazy, trzęsienia ziemi, powodzi, pożaru, miecza i wojny bratobójczej" – jest to nawiązanie do modlitwy z liturgii św. Bazylego Wielkiego.

Strona północna:
"Pod twoją łaskę uciekamy się Bogurodzico Dziewico. Modlitwami naszymi nie gardź w smutkach naszych ale Najświętsza Bogurodzico ratuj nas" – polskim odpowiednikiem jest modlitwa „Pod twoją obronę”.

Strona południowa:
"Wszystkim chrześcijanom mieszkającym w osadzie Kryłów na wieki."

Odwzorowanie napisów na krzyżu – Ryszard Wieczorek.
Tłumaczenie na język polski – Wazdar.

	W roku 2008 przywrócono krzyżowi dawny wygląd, po upływie 11 lat po huraganie został powtórnie zamontowany prawosławny krzyż, wieńczoncy postument.
	Również w roku 2008 odnaleziony został na strychu jednego z kryłowskich domów krzyż, który wieńczył jedną z kopuł murowanej cerkwi prawosławnej, którą zburzono w 1938 roku. Należy nadmienić, iż zachowane są też krzyże z prehorylskiej świątyni prawosławnej, od 60 lat stojące na miejscowym cmentarzu obok miejsca, w którym stała cerkiew.